Dini yapı, adını bahçesinde türbesi bulunan Bayrami Tarikatı kurucusu ve mutasavvıf şairi Numan-bin Koyunluca Ahmed’den alıyor.

Hicri 831 yılında (miladi takvime göre 1427-1428) inşa edilen yapıya ismini veren önemli şahsiyet, 1352’de Ankara’nın Solfasol Köyü’nde doğmuş. Ankara ve Bursa’da eğitimini tamamlayıp Karamedrese’de tedrisata başlayan Hacı Bayram Veli, Mürşidi ile birlikte Şam ve Hicaz’da üç yıl geçirdikten sonra kente dönüş yaparak, çevresinde öğretilerine ilgi duyan birçok kişi toplamış. İki ilahisi ve birkaç gazeli olduğu bilinen tarihi şahsiyet, 1429 yılında vefat etmiş.

 

Mimar Mehmet Bey’in eseri olan cami, uzunlamasına dikdörtgen planlı tasarlanmış. Taş kaide üzerine tuğla duvarlı olarak inşa edilen yapıya özgünlük kazandıran en önemli özelliği kubbesiz çatısı. Tek sahanlı dini yapının üzeri, kubbe yerine altı parlak ahşap kaplı kiremit bir çatıyla kapatılmış. Caminin güneydoğu duvarına bitişik tek minaresinin iki şerefesi bulunuyor.

Dini yapıda ilk yenileme çalışması, 1714 yılında Hacı Bayram Veli’nin torunlarından Mehmet Baba tarafından gerçekleştirilmiş. Tavanın, mihrabın, minber işçiliği süslemesinin, müezzin mahfili altındaki çinilerin tamiratlarının yapıldığı bu kapsamlı çalışmanın ardından cami, büyük oranda 18. yüzyıla özgü yapısal özelliklere kavuşmuş.

1940 yılındaki bakım çalışmaları Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün gözetiminde gerçekleştirilen camiyi orijinaline uygun hale getirilmesini sağlayan, 2010 yılında başlayan Ankara Büyükşehir Belediyesi öncülüğündeki proje olmuş. 9 ay süren bu proje ile toplam kapasite 6.000 kişiye çıkartılmış.